ĐIỀU TRỊ KÍCH THÍCH NÃO SÂU ĐỐI VỚI BỆNH PARKINSON: CÁC THÔNG TIN NGƯỜI BỆNH CẦN BIẾT

Các triệu chứng vận động ở giai đoạn muộn của bệnh như thế nào?

Khi các bệnh nhân mới bắt đầu uống các thuốc điều trị bệnh Parkinson, hiệu quả của thuốc thường kéo dài suốt cả ngày. Tuy nhiên, khi bệnh Parkinson nặng hơn, người bệnh có thể nhận thấy hiệu quả của thuốc không kéo dài cho đến liều kế tiếp, hiện tượng này được gọi là “dao động vận động”. Khi thuốc hết tác dụng, các triệu chứng của bệnh Parkinson như run, chậm vận động, đi lại khó khăn có thể xuất hiện lại. Khi người bệnh uống liều thuốc kế tiếp, các triệu chứng lại cải thiện và khoảng thời gian hiệu quả tốt này được gọi là giai đoạn “bật”, trong khi khoảng thời gian mà triệu chứng nặng lên được gọi là giai đoạn “tắt”. Người bệnh cũng có thể xuất hiện các cử động không tự ý (xoắn vặn và xoay) được gọi là loạn động. Những cử động này có thể gây khó chịu cho người bệnh.

Điều gì có thể giúp ích cho người bệnh Parkinson ở giai đoạn muộn?

Bác sĩ có thể điều chỉnh liều thuốc  và thời gian uống thuốc của bạn để cố gắng  giảm thời gian “tắt” và loạn động. Trong một số trường hợp, kích thích não sâu (DBS) được sử dụng để điều trị cho các bệnh nhân có giai đoạn tắt và/hoặc loạn động khi mà thay đổi thuốc không kiểm soát được các triệu chứng của người bệnh. Kích thích não sâu là một loại phẫu thuật não trong đó một dây điện mỏng, nhỏ và cách điện (được gọi là điện cực) được đặt vào trong phần sâu của não. Điện cực được kết nối với một dụng cụ giống như máy tạo nhịp tim được đặt dưới da ở vùng ngực. Dụng cụ này dẫn truyền các tín hiệu điện tới một vùng trong não giúp kiểm soát vận động. Sự kích thích đối với vùng não này có thể cải thiện giai đoạn tắt và giảm loạn động.

Người bệnh nào nên được xem xét phẫu thuật kích thích não sâu ?

Khi bệnh nhân Parkinson vẫn còn đáp ứng tốt đối với thuốc nhưng triệu chứng xấu đi trong giai đoạn tắt và/hoặc có loạn động gây khó chịu, mặc dù đã thay đổi liều và thời gian uống thuốc, phẫu thuật kích thích não sâu có thể là một lựa chọn. Các ứng cử viên tốt cho phẫu thuật cũng cần có một sự hỗ trợ xã hội tốt.

Các bệnh nhân có đặc điểm sau không phải là ứng cử viên tốt của phẫu thuật kích thích não sâu: có vấn đề về trí nhớ nặng, ảo giác, trầm cảm nặng và  mất thăng bằng đáng kể khi đi, thậm chí trong giai đoạn bật.

Việc chọn lựa người bệnh cho phẫu thuật kích thích não sâu được tiến hành như thế nào?

Bác sĩ sẽ chuyển bạn đến một trung tâm phẫu thuật thần kinh chuyên sâu để tư vấn  về phẫu thuật kích thích não sâu. Trong đa số các trung tâm phẫu thuật kích thích não sâu, sự đánh giá bao gồm:

  • Sự đánh giá bởi một bác sĩ thần kinh chuyên về điều trị bệnh Parkinson
  • Chụp MRI hoặc CT não để chắc chắn không có bất thường nào trên não mà phải ngưng phẫu thuật
  • Đươc tư vấn bởi bác sĩ phẫu thuật thần kinh, người sẽ thực hiện phẫu thuật kích thích não sâu
  • Đánh giá tình trạng người bệnh kỹ lưỡng bao gồm cả trí nhớ và suy nghĩ

Phẫu thuật này có an toàn không?

Nói chung, phẫu thuật kích thích não sâu là một thủ thuật an toàn. Tuy nhiên, cũng có  nguy cơ bị các tác dụng phụ nghiêm trọng như là xuất huyết hoặc đột quị trong lúc phẫu thuật. Ngoài ra, còn có nguy cơ bị các tác dụng phụ do sự kích thích (có thể giảm khi thay đổi cài đặt máy kích thích). Đa số các tác dụng phụ là nhẹ và thoáng qua như: tăng cân, khó tìm từ, giảm chất lượng lời nói và nhiễm trùng điện cực hoặc máy tạo nhịp. Tuy nhiên, cũng có các báo cáo về việc tăng nguy cơ tự tử.

Phẫu thuật này như thế nào?

Phẫu thuật này thường kéo dài vài giờ. Người bệnh sẽ thức trong hầu hết thời gian của cuộc phẫu thuật. Đối với hầu hết bệnh nhân, mỗi bên não được đặt một điện cực. Một cái khung giúp giữ đầu của người bệnh trong lúc phẫu thuật để điện cực được đặt vào vị trí chính xác. Bác sĩ sẽ khoan một lỗ nhỏ ở mỗi bên hộp sọ để đưa điện cực vào. Sau đó, cả hai sợi dây nối điện cực được đưa qua sọ và kết nối với một dụng cụ giống như máy tạo nhịp (được gọi là máy kích thích thần kinh) được đặt ở dưới da vùng ngực.

Những gì xảy ra sau phẫu thuật?

Sau phẫu thuật kích thích não sâu, bác sĩ cần phải điều chỉnh kích thích thông qua máy kích thích thần kinh và điều chỉnh thuốc để  đạt hiệu quả tốt nhất.

Thông thường sự điều chỉnh tối ưu đạt được  sau phẫu thuật 3-6 tháng

Các kết quả đạt được trong thời gian ngắn?

Những lợi ích mà người bệnh có thể đạt được sau phẫu thuật kích thích não sâu:

  • Giai đoạn tắt ngắn hơn
  • Giảm thời gian loạn động và giảm độ nặng loạn động
  • Liều thuốc thấp hơn
  • Cải thiện các triệu chứng ngoài vận động như đau, buồn, hoặc ngủ
  • Cải thiện chất lượng cuộc sống

Kết quả lâu dài thế nào?

Theo thời gian, kích thích não sâu có thể tiếp tục cải thiện giai đoạn bật và loạn động. Tuy nhiên, kích thích não sâu không thể chữa lành bệnh và không giúp ngăn chặn sự tiến triển của bệnh.

(Nguồn: Hội bệnh Parkinson và RLVĐ thế giới; Người dịch: BS Đặng Thị Huyền Thương)

Bài viết khác

Suy giảm nhận thức và rối loạn hành vi trong bệnh Parkinson: Các thông tin người bệnh cần biết

Suy giảm nhận thức và rối loạn hành vi trong bệnh Parkinson: Các thông tin người bệnh cần biết

Suy giảm nhận thức và rối loạn hành vi trong bệnh Parkinson: Các thông tin người bệnh cần biết Các loại rối loạn nhận thức có thể xảy ra trong bệnh Parkinson? Nhiều người bệnh Parkinson có......

Rối loạn kiểm soát xung động trong bệnh Parkinson: Các thông tin người bệnh cần biết

Rối loạn kiểm soát xung động trong bệnh Parkinson: Các thông tin người bệnh cần biết

Rối loạn kiểm soát xung động (tên tiếng Anh là Impulse Control Disorders, viết tắt là ICDs) là một nhóm các hành vi và sự thôi thúc quá mức và/hoặc có hại có thể xảy ra trong bệnh Parkinson. Đó......

CÁC ĐIỀU TRỊ TRUYỀN THUỐC TRONG BỆNH PARKINSON: THÔNG TIN NGƯỜI BỆNH CẦN BIẾT

CÁC ĐIỀU TRỊ TRUYỀN THUỐC TRONG BỆNH PARKINSON: THÔNG TIN NGƯỜI BỆNH CẦN BIẾT

Những người bệnh Parkinson không có đủ chất hoá học dopamine ở trong não. Các thuốc có thể giúp cải thiện triệu chứng của bệnh. Đa số các thuốc được sử dụng bằng đường uống vài lần...