Hội chứng chân không yên: Các thông tin người bệnh cần biết

Hội chứng chân không yên là gì và hội chứng này thường gặp như thế nào?

Hội chứng chân không yên (HCCKY) là một thể bệnh của hệ thần kinh gây ra sự thôi thúc người bệnh cử động hai chân mà không thể cưỡng lại được. Người bệnh với HCCKY mô tả cảm giác châm chích, nóng rát, cảm giác âm ỉ hoặc đau nhức sâu trong chân của mình. HCCKY nặng lên vào buổi tối và trước khi đi ngủ, có thể gây ra các rối loạn giấc ngủ. Triệu chứng có thể xảy ra trong ngày, đặc biệt sau khi ngồi lâu. Triệu chứng của HCCKY thường là một bên, nhưng có thể chuyển từ bên này sang bên kia hoặc ảnh hưởng cả hai bên cùng lúc.

Bệnh khá thường gặp, khoảng 5 đến 10% dân số bị ảnh hưởng. HCCKY thường gặp hơn ở người lớn tuổi.

Cái gì gây ra HCCKY?

HCCKY có thể nguyên phát hoặc thứ phát (cũng được gọi là chân không yên triệu chứng). Phần lớn các trường hợp là nguyên phát. HCCKY nguyên phát sẽ không có nguyên nhân rõ ràng, nhưng thường có tính chất gia đình. Có vài bằng chứng cho thấy có sự rối loạn chuyển hóa của chất dopamine và/hoặc chất sắt.

Dạng thứ phát của HCCKY là do một số bệnh nội khoa. Một vài bệnh này bao gồm thiếu sắt, suy thận, và một vài bệnh thần kinh. HCCKY có thể xảy ra trong thai kỳ và sau đó biến mất sau sinh.

Một vài thuốc cũng có thể gây ra HCCKY thứ phát, bao gồm:

  • Một vài thuốc chống trầm cảm
  • Lithium
  • Một vài thuốc chống loạn thần

HCCKY được chẩn đoán như thế nào?

Chẩn đoán dựa trên sự hiện diện của bốn quan sát sau đây:  

  • Có sự thôi thúc cử động chân và thường đi kèm với cảm giác không thoải mái.
  • Triệu chứng nặng hơn hoặc hiện diện chỉ khi nghỉ
  • Triệu chứng giảm một phần hoặc hoàn toàn khi cử động.
  • Triệu chứng nặng hơn về đêm hoặc lúc ngủ.

Điều trị HCCKY là gì?

Không có điều trị khỏi HCCKY, nhưng có một vài phương pháp điều trị hiệu quả. Trong một vài trường hợp, nguyên nhân của triệu chứng chân không yên có thể được ghi nhận. Khi đó, điều trị tập trung chủ yếu vào bệnh gây ra. Ví dụ, nếu người bệnh có lượng sắt dự trữ thấp, bù sắt có thể là điều trị hữu ích.

Các thuốc sau cũng có thể giúp điều trị triệu chứng của HCCKY:

  • Thuốc “dopamine”, bao gồm levodopa, rotigotine, ropinirole, và pramipexole.
  • Thuốc “GABA”, bao gồm những thuốc điều trị giảm đau như gabapentin và pregabalin.
  • Thuốc giảm đau nhóm opioid, bao gồm các thuốc giảm đau được kê toa như oxycodone-naloxone.

Các thuốc thường được sử dụng quanh cử ăn tối, trước khi triệu chứng xuất hiện. Các thuốc này cũng có thể được uống sớm hơn vào ban ngày nếu cần thiết.

HCCKY có liên quan đến bệnh Parkinson hoặc các rối loạn vận động khác không?

Mặc dù các bệnh này đều được điều trị với cùng loại thuốc, HCCKY và bệnh Parkinson là những bệnh lý khác nhau. Một vài bệnh nhân Parkinson có thể có những triệu chứng của HCCKY, nhưng khi người bệnh mắc HCCKY không làm tăng thêm nguy cơ phát triển thành bệnh Parkinson.

Phần lớn người bệnh HCCKY có những cử động chân trong lúc ngủ. Những cử động này thường xảy ra ở những khoảng thời gian đều đặn và có thể bao gồm ngón cái, bàn chân hoặc toàn toàn bộ chân. Những cử động trong nhóm này được gọi là những cử động chân theo chu kì trong lúc ngủ.

Những bệnh nhân có HCCKY mong đợi điều gì?

Triệu chứng của HCCKY tiến triển và thoái lui vào các thời điểm khác nhau. Triệu chứng này thậm chí có thể biến mất. Tuy nhiên, triệu chứng có thể kéo dài và cần điều trị thuốc lâu dài. Và điều này đặc biệt đúng nếu có tiền sử gia đình mắc phải HCCKY hoặc nếu triệu chứng bắt đầu khi lớn tuổi.

Những bệnh nhân có HCCKY có thể làm gì để làm giảm triệu chứng?

Những bệnh nhân có HCCKY có thể thực hiện theo các hướng dẫn sau để làm giảm triệu chứng của bệnh:

  • Tránh các thuốc có thể làm nặng thêm triệu chứng. Các thuốc này bao gồm các loại thuốc kháng histamine mà được mua không cần kê toa để điều trị dị ứng và rối loạn giấc ngủ, các thuốc đối vận dopamine để điều trị buồn nôn, và một vài nhóm thuốc chống trầm cảm.
  • Tập thể dục có thể hữu ích, đặc biệt là vì nó giúp có giấc ngủ tốt và giúp phục hồi sức khỏe.
  • Một vài bệnh nhân cảm thấy dễ chịu khi mát-xa chân với kem hoặc sử dụng miếng dán nóng/ lạnh.
  • Đi khám bác sĩ nếu triệu chứng đủ nặng gây ảnh hưởng chất lượng sống hàng ngày.

 

(Nguồn: Hội bệnh Parkinson và RLVĐ thế giới;

Translator: Thuong Dang

Reviewer: Tai Tran

Khoa Thần kinh - Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM)

Bài viết khác

Tics và hội chứng Tourette: Các thông tin người bệnh cần biết

Tics và hội chứng Tourette: Các thông tin người bệnh cần biết

Tics là những cử động mà bệnh nhân không thể lúc nào cũng kiểm soát được. Thường có một sự thôi thúc hoặc mong muốn để thực hiện những cử động và sự thôi thúc đó sẽ giảm sau khi cử...

Hạ huyết áp tư thế trong bệnh Parkinson: Các thông tin người bệnh cần biết

Hạ huyết áp tư thế trong bệnh Parkinson: Các thông tin người bệnh cần biết

Huyết áp (HA) là một trong những dấu hiệu sinh tồn quan trọng nhất. HA có khoảng dao động bình thường trong ngày. Ví dụ, thường HA cao vào ban ngày hơn là vào ban đêm. HA cũng có thể tăng do stress....

Bệnh Huntington: các thông tin người bệnh cần biết

Bệnh Huntington: các thông tin người bệnh cần biết

Bệnh Huntington là một bệnh thoái hóa thần kinh mạn tính. Điều này có nghĩa là bệnh sẽ khiến các tế bào não hao mòn dần theo thời gian. Bệnh thường khởi phát ở độ tuổi từ 30 đến 50,......