Rối loạn dáng đi và đông cứng trong bệnh Parkinson: Các thông tin người bệnh cần biết

Các loại rối loạn dáng đi có thể xảy ra ở bệnh nhân Parkinson

Rối loạn dáng đi có thể được chia thành 02 loại:

  • Liên tục: Dáng đi chậm với các bước nhỏ, kéo lê chân. Giảm hoặc mất đung đưa cánh tay trong khi đi

  • Từng đợt:

    • Dáng đi đông cứng: xảy ra phổ biến ở 50% bệnh nhân. Bệnh nhân có cảm giác bàn chân của họ bị dính trên sàn. Điều này có thể gây ra té ngã.

    •  Dáng đi vội: người bệnh đột ngột lao nhanh về phía trước. Điều này có thể dẫn đến té ngã do không đoán trước được.

Tại sao có rối loạn dáng đi và đông cứng dáng đi xảy ra?

Giống như đa số các triệu chứng vận động xảy ra trong bệnh Parkinson (ví dụ chậm vận động, đơ cứng và run), rối loạn dáng đi và đông cứng dáng đi được gây ra bởi sự mất kiểm soát của vùng não có chức năng tạo ra các cử động nhịp nhàng và có mục đích.

Đông cứng dáng đi xảy ra khi nào?

  • Khi bắt đầu bước đi sau một thời gian nghỉ ngơi (bắt đầu đi)

  • Trong lúc đi (đặc biệt là khi đi qua khe cửa, bước vào thang máy hoặc ở trong thang máy, hoặc xoay qua hướng khác)

  • Trong các tình huống lo lắng

  • Có thể liên quan đến tác dụng của thuốc mà người bệnh đang dùng để điều trị triệu chứng vận động

Bác sĩ đánh giá rối loạn dáng đi và đông cứng dáng đi như thế nào?

Để đánh giá dáng đi, bác sĩ cần hỏi bệnh sử lâm sàng của người bệnh. Ngoài ra có thể cần khám thần kinh chi tiết. Bác sĩ sẽ đánh giá nếu người bệnh gặp phải vấn đề về khởi đầu bước đi, cũng như là giảm đung đưa cánh tay, giảm tốc độ đi, giảm chiều dài bước chân, các vấn đề khi xoay và độ cao của bước chân. Người bệnh có thể được làm một số nghiệm pháp và bác sĩ sẽ cố gắng kích gợi sự xuất hiện của đông cứng dáng đi khi yêu cầu người bệnh đi qua khoảng hẹp, xoay người hoặc làm hai việc cùng một lúc. Bác sĩ có thể khuyên bạn đến gặp chuyên gia về dáng đi để được đánh giá chi tiết và điều trị.

Làm sao người bệnh có thể tự xử trí triệu chứng rối loạn dáng đi?

  • Để giảm đông cứng dáng đi: Cần lưu ý khái niệm ABCDE

Cùng với người chăm sóc, người bệnh sẽ có dáng đi tốt hơn khi họ hiểu khái niệm ABCDE. Họ cũng có thể thực hành và ứng dụng phần BE vào các hoạt động sống hàng ngày. Nhờ đó, người bệnh có thể giảm các bất thường về dáng đi bằng cách duy trì nhịp và chiều dài bước chân.

  1. Phân bố đủ thời gian: Lên kế hoạch vận động trước khi thực hiện.

  2. Chia nhỏ các công việc: Chia nhỏ các công việc phức tạp như đi lại thành các bước nhỏ hơn. Điều này giúp cho công việc trở nên dễ dàng hơn. Ví dụ như để gót chân xuống trước sau đó để các ngón chân xuống.

C. Nỗ lực nhận thức: Tập trung cao để cố gắng thực hiện mỗi bước thật tốt

D. Tránh làm nhiều việc cùng lúc: Chỉ làm một việc một lúc. Tập trung vào một việc tại một thời điểm giúp cho các hoạt động nhanh hơn và nhịp nhàng hơn. Ví dụ, tránh nói chuyện điện thoại trong khi đi.

E. Tín hiệu bên ngoài: các tín hiệu âm thanh hoặc các đường nhìn thấy được giúp duy trì nhịp và chiều dài của bước đi. Ví dụ như bước đi theo nhịp phát ra từ máy phát nhịp, bước đi theo các đường kẻ kế tiếp trên sàn và đếm 1,2,3,4. Bác sĩ sẽ chuyển người bệnh đến chuyên gia về dáng đi để tìm ra cách hiệu quả nhất giúp người bệnh không bị đông cứng.

  • Để tiếp tục bước đi sau khi xảy ra hiện tượng đông cứng và đi vội: Người bệnh và người chăm sóc có thể thực hiện những bước sau:

1. Giữ bình tĩnh.

2. Hít thở sâu.

3. Sử dụng cách hiệu quả nhất để bước đi tiếp, ví dụ đếm trái-phải-trái-phải, lắc hông qua lại giống như thay đổi trọng lực trong lúc đi, bước lùi một bước hoặc bước sang bên.

4. Mỗi bước đầu tiên nên đặt gót chân lên sàn trước

5. Nếu ai đó muốn giúp đỡ, hỗ trợ từ một bên sẽ tốt hơn, đếm theo nhịp và mở lối đi. Kéo tay có thể làm nặng đông cứng dáng đi.

 

(Nguồn: Hội bệnh Parkinson và RLVĐ thế giới; Người dịch: BS Đặng Thị Huyền Thương)

Bài viết khác

Botulinum toxin: Các thông tin người bệnh cần biết

Botulinum toxin: Các thông tin người bệnh cần biết

Botulinum Neurotoxin (viết tắt là BoNT) là một protein được sản xuất tự nhiên bởi vi khuẩn clostridium botulinum. Trước đây, mọi người chỉ biết BoNT là một chất độc nguy hiểm và đáng sợ. Khi...

Trầm cảm, lo âu và thờ ơ trong bệnh Parkinson

Trầm cảm, lo âu và thờ ơ trong bệnh Parkinson

Bên cạnh các triệu chứng vận động, bệnh Parkinson (PD) có thể bao gồm rất nhiều các triệu chứng ngoài vận động (là các triệu chứng không gây ảnh hưởng đến khả năng vận động). Các bất......

Thất điều: Các thông tin người bệnh cần biết

Thất điều: Các thông tin người bệnh cần biết

Từ “ thất điều” có nguồn gốc từ Hy Lạp và có nghĩa là “không theo mệnh lệnh”. Thất điều liên quan đến những cử động không có tổ chức, vụng về và khó giữ thăng bằng. Sự phối hợp...